{"id":555,"date":"2026-04-15T18:50:26","date_gmt":"2026-04-15T18:50:26","guid":{"rendered":"https:\/\/4equality.erasmus.site\/?p=555"},"modified":"2026-04-16T18:46:02","modified_gmt":"2026-04-16T18:46:02","slug":"will-artificial-intelligence-and-robotics-be-able-to-reduce-gender-bias-and-gender-discrimination","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/4equality.erasmus.site\/pl\/2026\/04\/15\/will-artificial-intelligence-and-robotics-be-able-to-reduce-gender-bias-and-gender-discrimination\/","title":{"rendered":"W jakim stopniu sztuczna inteligencja i robotyka mog\u0105 ograniczy\u0107 nier\u00f3wno\u015bci p\u0142ciowe?"},"content":{"rendered":"

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n

W ostatnich dziesi\u0119cioleciach sztuczna inteligencja (Artificial Intelligence – AI<\/em>) oraz robotyka zyska\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie, wywieraj\u0105c wp\u0142yw na takie obszary jak edukacja, opieka zdrowotna, biznes czy rynek pracy. Wraz ze wzrostem znaczenia tych technologii oraz ich coraz wi\u0119kszym udzia\u0142em w procesach decyzyjnych pojawia si\u0119 istotne pytanie: czy sztuczna inteligencja i robotyka b\u0119d\u0105 w stanie ograniczy\u0107 uprzedzenia i dyskryminacj\u0119 ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, czy te\u017c przeciwnie – mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do utrwalania istniej\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci?<\/p>\n

Argumenty przemawiaj\u0105ce za pozytywn\u0105 rol\u0105 sztucznej inteligencji i robotyki<\/strong><\/p>\n

Z jednej strony sztuczna inteligencja i robotyka mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do ograniczenia dyskryminacji ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, poniewa\u017c zautomatyzowane systemy mog\u0105 by\u0107 projektowane tak, aby podejmowa\u0142y decyzje w oparciu o obiektywne kryteria, a nie emocje czy stereotypy. Przyk\u0142adowo, w procesach rekrutacyjnych systemy oparte na sztucznej inteligencji mog\u0105 ocenia\u0107 kandydat\u00f3w przede wszystkim na podstawie ich umiej\u0119tno\u015bci, kwalifikacji oraz do\u015bwiadczenia zawodowego, bez uwzgl\u0119dniania p\u0142ci. Ponadto narz\u0119dzia wykorzystuj\u0105ce sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 mog\u0105 sprzyja\u0107 promowaniu r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci poprzez zapewnianie bardziej r\u00f3wnego dost\u0119pu do edukacji, informacji oraz mo\u017cliwo\u015bci rozwoju zawodowego. Dodatkowo AI mo\u017ce wspiera\u0107 identyfikowanie wzorc\u00f3w dyskryminacji dzi\u0119ki analizie du\u017cych zbior\u00f3w danych, co u\u0142atwia wykrywanie nier\u00f3wnego traktowania w takich obszarach jak wynagrodzenia, awanse czy praktyki rekrutacyjne.<\/p>\n

Argumenty przeciwko technologii i jej ograniczenia<\/strong><\/p>\n

Z drugiej strony sztuczna inteligencja i robotyka nie s\u0105 z natury neutralne. Systemy te s\u0105 tworzone przez ludzi i trenowane na danych, kt\u00f3re cz\u0119sto odzwierciedlaj\u0105 istniej\u0105ce uprzedzenia spo\u0142eczne, w tym stereotypy i nier\u00f3wno\u015bci zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105. W konsekwencji sztuczna inteligencja mo\u017ce nie\u015bwiadomie odtwarza\u0107, a nawet wzmacnia\u0107 istniej\u0105ce formy dyskryminacji.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, je\u015bli dane historyczne pokazuj\u0105 nier\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy kobietami a m\u0119\u017cczyznami w okre\u015blonych zawodach, system AI mo\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 preferowa\u0107 jedn\u0105 p\u0142e\u0107 kosztem drugiej. Ponadto brak r\u00f3\u017cnorodno\u015bci w\u015br\u00f3d programist\u00f3w, projektant\u00f3w system\u00f3w oraz os\u00f3b podejmuj\u0105cych decyzje w sektorze technologicznym mo\u017ce prowadzi\u0107 do tworzenia rozwi\u0105za\u0144 obarczonych stronniczo\u015bci\u0105, kt\u00f3re nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 r\u00f3\u017cnych perspektyw spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Przygotowanie m\u0142odych dziewcz\u0105t do pracy z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, robotyk\u0105 i sztuczn\u0105 inteligencj\u0105<\/strong><\/p>\n

Rola szk\u00f3\u0142<\/strong><\/p>\n

Aby sztuczna inteligencja i robotyka mog\u0142y rzeczywi\u015bcie przyczyni\u0107 si\u0119 do zwi\u0119kszenia r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci, konieczne jest odpowiednie przygotowanie m\u0142odych dziewcz\u0105t oraz zach\u0119canie ich do podejmowania studi\u00f3w w takich dziedzinach jak technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT<\/em> – Information and Communication Technology)<\/em>, robotyka czy sztuczna inteligencja. Ju\u017c od najm\u0142odszych lat dziewcz\u0119ta powinny mie\u0107 r\u00f3wny dost\u0119p do narz\u0119dzi cyfrowych, nauki programowania oraz zaj\u0119\u0107 rozwijaj\u0105cych umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w.<\/p>\n

Szko\u0142y odgrywaj\u0105 w tym procesie kluczow\u0105 rol\u0119, oferuj\u0105c inkluzyjn\u0105 edukacj\u0119 w obszarze STEM, woln\u0105 od stereotyp\u00f3w p\u0142ciowych sugeruj\u0105cych, \u017ce technologia jest \u201edomen\u0105 m\u0119\u017cczyzn\u201d. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest budowanie wi\u0119kszej pewno\u015bci siebie w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t oraz zach\u0119canie ich do rozwijania kompetencji technologicznych.<\/p>\n

Zwi\u0119kszanie pewno\u015bci siebie u m\u0142odych kobiet<\/strong><\/p>\n

Raport OECD \u201eABC r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci w edukacji: zdolno\u015bci, zachowanie, pewno\u015b\u0107 siebie<\/em>\u201d wskazuje, \u017ce nawet gdy ch\u0142opcy i dziewcz\u0119ta posiadaj\u0105 podobne umiej\u0119tno\u015bci matematyczne i naukowe, ich podej\u015bcie do nauki oraz aspiracje dotycz\u0105ce przysz\u0142o\u015bci znacz\u0105co si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. R\u00f3\u017cnice te maj\u0105 istotny wp\u0142yw na decyzje dotycz\u0105ce dalszej edukacji oraz wyboru \u015bcie\u017cki zawodowej.<\/p>\n

Z raportu wynika r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dziewcz\u0119ta cz\u0119sto wykazuj\u0105 ni\u017cszy poziom pewno\u015bci siebie ni\u017c ch\u0142opcy w odniesieniu do rozwi\u0105zywania zada\u0144 matematycznych i naukowych. Co wi\u0119cej, dziewcz\u0119ta – nawet te osi\u0105gaj\u0105ce bardzo dobre wyniki w nauce – cz\u0119\u015bciej deklaruj\u0105 silny niepok\u00f3j zwi\u0105zany z matematyk\u0105, co mo\u017ce zniech\u0119ca\u0107 je do wybierania kierunk\u00f3w zwi\u0105zanych z naukami \u015bcis\u0142ymi i technologi\u0105.<\/p>\n

Programy mentorskie<\/strong><\/p>\n

Programy mentorskie, kobiece wzorce do na\u015bladowania w dziedzinie technologii oraz praktyczne do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z robotyk\u0105 i programowaniem mog\u0105 pom\u00f3c dziewcz\u0119tom w budowaniu pewno\u015bci siebie oraz rozwijaniu zainteresowania tymi obszarami. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, aby rodziny i spo\u0142eczno\u015bci wspiera\u0142y ciekawo\u015b\u0107 poznawcz\u0105 oraz ambicje dziewcz\u0105t zwi\u0105zane z technologi\u0105. Brak r\u00f3wnego udzia\u0142u kobiet w tworzeniu system\u00f3w sztucznej inteligencji mo\u017ce prowadzi\u0107 do utrzymywania si\u0119 uprzedze\u0144 zwi\u0105zanych z p\u0142ci\u0105. W takiej sytuacji technologie mog\u0105 nadal odzwierciedla\u0107 perspektywy jedynie ograniczonej grupy os\u00f3b, co zwi\u0119ksza ryzyko powielania istniej\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n

Wi\u0119cej kobiet w bran\u017cy ICT<\/strong><\/p>\n

Transformacja cyfrowa przynios\u0142a wiele nowych i interesuj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci rozwoju. Nie wszyscy jednak maj\u0105 do nich r\u00f3wny dost\u0119p. Dla cz\u0119\u015bci os\u00f3b \u015bwiat cyfrowy wci\u0105\u017c pozostaje trudno dost\u0119pny, dla innych korzystanie z technologii jest zbyt kosztowne. S\u0105 te\u017c osoby, kt\u00f3re nie zosta\u0142y wyposa\u017cone w umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dne do pe\u0142nego uczestnictwa w spo\u0142ecze\u0144stwie cyfrowym.<\/p>\n

Wed\u0142ug danych UNESCO (2017) kobiety nadal s\u0105 znacz\u0105co niedoreprezentowane w dziedzinach STEM, szczeg\u00f3lnie w zaawansowanych obszarach technologicznych, takich jak sztuczna inteligencja. Na \u015bwiecie kobiety stanowi\u0105 mniej ni\u017c 30% wszystkich naukowc\u00f3w.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie decydenci, zw\u0142aszcza w regionach i \u015brodowiskach znajduj\u0105cych si\u0119 w trudniejszej sytuacji spo\u0142eczno-ekonomicznej, powinni zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na rozw\u00f3j edukacji cyfrowej. Brak podstawowych kompetencji cyfrowych sprawia, \u017ce mo\u017cliwo\u015bci oferowane przez nowe technologie pozostaj\u0105 dla wielu os\u00f3b – zw\u0142aszcza z grup defaworyzowanych – niewykorzystane. Nowe technologie b\u0119d\u0105 mia\u0142y szczeg\u00f3lnie du\u017cy wp\u0142yw na osoby korzystaj\u0105ce z pomocy spo\u0142ecznej oraz pracownik\u00f3w wykonuj\u0105cych powtarzalne zadania, kt\u00f3re w przysz\u0142o\u015bci mog\u0105 zosta\u0107 zast\u0105pione przez automatyzacj\u0119 i roboty.<\/p>\n

Projekt Girls Code It Better (GCIB)<\/strong><\/p>\n

Girls Code It Better (GCIB) to bezp\u0142atny, 45-godzinny projekt edukacyjny, kt\u00f3rego celem jest zach\u0119canie dziewcz\u0105t do odkrywania cyfrowej kreatywno\u015bci oraz przedsi\u0119biorczo\u015bci, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem technologii i \u015bcie\u017cek kariery w obszarze STEM. Program zosta\u0142 uruchomiony w 2014 roku i jest realizowany w szko\u0142ach \u015brednich w formie zaj\u0119\u0107 mi\u0119dzyszkolnych oraz pozalekcyjnych. G\u0142\u00f3wnym celem projektu jest przeciwdzia\u0142anie stereotypom dotycz\u0105cym roli dziewcz\u0105t w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) poprzez wprowadzanie uczestniczek w \u015bwiat projektowania i tworzenia z wykorzystaniem technologii ju\u017c w m\u0142odym wieku. W ramach programu organizowane s\u0105 pozalekcyjne kluby popo\u0142udniowe dla dziewcz\u0105t w wieku od 11 do 18 lat ucz\u0119szczaj\u0105cych do szk\u00f3\u0142 podstawowych (starszych klas) oraz \u015brednich. Zaj\u0119cia odbywaj\u0105 si\u0119 w grupach licz\u0105cych oko\u0142o 20 uczestniczek i s\u0105 prowadzone przez wykwalifikowanego trenera.<\/p>\n

Nadchodz\u0105 roboty. Co z nimi zrobimy? RoboHub Bukareszt<\/strong><\/p>\n

RoboHub Bukareszt to centrum, w kt\u00f3rym dzieci – w tym niekt\u00f3re pochodz\u0105ce ze \u015brodowisk defaworyzowanych – maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontaktu z nowymi technologiami i nauki ich obs\u0142ugi. Za\u0142o\u017cycielka pierwszej rumu\u0144skiej firmy zajmuj\u0105cej si\u0119 humanoidalnymi robotami i us\u0142ugami, Ana Maria Stancu, zosta\u0142a w zesz\u0142ym roku wyr\u00f3\u017cniona przez mi\u0119dzynarodow\u0105 stron\u0119 robohub.org jako jedna z 50 kobiet w dziedzinie robotyki.<\/p>\n

Stancu podkre\u015bla znaczenie nauki podstawowych umiej\u0119tno\u015bci informatycznych: \u201eNie mog\u0119 nauczy\u0107 m\u0142odego cz\u0142owieka obs\u0142ugi automatyzacji proces\u00f3w robotycznych, je\u015bli nie wie, jak otworzy\u0107 laptopa<\/em>\u201d. Jak dodaje, obecnie tracone s\u0105 g\u0142\u00f3wnie miejsca pracy os\u00f3b, kt\u00f3re nie mia\u0142y dost\u0119pu do edukacji ani technologii. W odpowiedzi na te wyzwania Ana Maria Stancu promuje edukacj\u0119 cyfrow\u0105 w\u015br\u00f3d decydent\u00f3w, \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z praktycznym podej\u015bciem \u201eod podstaw\u201d = organizuj\u0105c pokazy i programy szkoleniowe dla dzieci oraz nauczycieli.<\/p>\n

Do Rumunii sprowadzi\u0142a m.in. u\u015bmiechni\u0119tego robota ESCU o niebieskich oczach, kt\u00f3ry wita uczestnik\u00f3w konferencji, oraz psa-robota NERO, kt\u00f3ry monitoruje stan upraw na polu i powiadamia rolnik\u00f3w o pierwszych oznakach chor\u00f3b ro\u015blin.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Podnoszenie \u015bwiadomo\u015bci w\u015br\u00f3d m\u0142odych dziewcz\u0105t na temat inicjatyw UE dotycz\u0105cych cyfryzacji sprzyjaj\u0105cej w\u0142\u0105czeniu spo\u0142ecznemu<\/strong><\/p>\n

Chocia\u017c kobiety stanowi\u0105 51% populacji Unii Europejskiej, tylko jedna na trzy absolwentki kierunk\u00f3w STEM oraz jedna na pi\u0119\u0107 specjalistek ICT pracuje w swoich dziedzinach. Od 2015 roku odsetek kobiet zatrudnionych w sektorze ICT nie uleg\u0142 znacz\u0105cej zmianie. W zwi\u0105zku z tym w Europie wci\u0105\u017c konieczne s\u0105 dalsze dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu popraw\u0119 reprezentacji kobiet w tych obszarach.<\/p>\n

Integracja cyfrowa to inicjatywa og\u00f3lnounijna, kt\u00f3rej celem jest zapewnienie wszystkim obywatelom mo\u017cliwo\u015bci pe\u0142nego uczestnictwa w cyfrowym \u015bwiecie oraz czerpania z niego korzy\u015bci, w tym poprzez wyr\u00f3wnywanie szans edukacyjnych i zawodowych dla dziewcz\u0105t i kobiet.<\/p>\n

Dzia\u0142ania w zakresie umiej\u0119tno\u015bci cyfrowych ukierunkowane na kobiety i dziewcz\u0119ta<\/strong><\/p>\n

W ramach corocznych Europejskich Nagr\u00f3d za Umiej\u0119tno\u015bci Cyfrowe (EDSA<\/em><\/a> \u2013 European Digital Skills Awards<\/em>) istnieje kategoria \u201eKobiety w zawodach zwi\u0105zanych z ICT\u201d<\/em>, po\u015bwi\u0119cona projektom maj\u0105cym na celu zwi\u0119kszenie liczby kobiet zatrudnionych w bran\u017cy ICT oraz podnoszenie ich kwalifikacji w tej dziedzinie.<\/p>\n